Niniejszy wpis podejmuje tematykę odpowiedzialności za długi spadkowe spadkodawcy przez spadkobiercę.
Jak stanowi art. 1012 kodeksu cywilnego spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi tzw. przyjęcie proste, bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności tzw. przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, bądź też spadek odrzucić.
Jak stanowi art. 1015 §1 kodeksu cywilnego. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania przez co należy rozumieć powzięcie wiedzy o stanie faktycznym, z którego wynika powołanie spadkobiercy do spadku. Zazwyczaj termin zaczyna biec dla spadkobiercy ustawowego od chwili kiedy dowiedział się on o śmierci spadkodawcy a dla spadkobiercy testamentowego od dnia w którym po śmierci spadkodawcy dowiaduje się on o istnieniu i treści testamentu powołującego go do dziedziczenia.
Zgodnie z art. 1015 §3 kodeksu cywilnego brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi.
Wykaz inwentarza sporządza samodzielnie spadkobierca i jest to dokument prywatny natomiast spis inwentarza to dokument urzędowy sporządzony przez komornika. Odpowiedzialność za długi spadkowe do wysokości stanu czynnego określonego w spisie bądź wykazie inwentarza oznacza, iż jeżeli wartość majątku spadkodawcy wynosi np. 80 000 zł a jego długi 100 000 zł, to spadkobierca odpowiada do kwoty 80 000 zł. Niezwykle istotnym jest jednak w tym kontekście fakt, iż mimo przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca za długi spadkowe odpowiada nie tylko przedmiotami wymienionymi w wykazie bądź spisie inwentarza ale także swoimi rzeczami prywatnymi, z tym że w takim przypadku ograniczeniem jest wartość stanu czynnego spadku czyli zgodnie z powyższym przykładem kwota 80 000 zł.
Natomiast przyjęcie spadku wprost skutkuje tym, że spadkodawca odpowiada za długi spadkowe bez ograniczeń czyli całym swoim majątkiem, bez względu na wartość stanu czynnego spadku.
Jak wynika zatem z powyższego w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do tego czy pozostawiony spadek zawiera długi czy też nie wskazanym jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza tak aby ograniczyć swoją ewentualną odpowiedzialność za długi.